Zdarza się że funkcjonariusz jakiejś instytutcji  np. Urzędu Morskiego, Straży Granicznej czy też policjant  chce nas ukarać mandatem . Mandat możemy przyjąć lub też nie. Decyzja należy do nas.  Myślę że poniższe vedemecum  napisane przez Iwę Rowińską  pomoże w podjęciu tej decyzji.

Witajcie zbłąkani wędrowcy po bezdrożach prawa... W zamyśle mym miał powstać niewielki  „pomocnik” i podręcznik dla zwykłych ludzi, którzy znaleźli się w niecodziennej dla siebie sytuacji naruszenia prawa, choćby w niewielkim wymiarze. Całkowicie zdaję sobie sprawę, że nie mam monopolu na wiedzę, lecz jeśli choć trochę objaśnię strukturę i system karania grzywną w drodze mandatu karnego to zadanie swe spełnię. Prawników przepraszam jeśli uznają pewne sformułowania za nie dość prawnicze, lecz skoro skończyli prawo, jak ja, zapewne mi wybaczą. Zapraszam też ich do udoskonalenia tegoż „pomocnika”.

Wykroczeniami „rządzą” dwa podstawowe akty prawne, ustawy – Kodeks Wykroczeń /KW/ – część materialna i Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia /KPOW/ - część procesowa. KW określa, kto i kiedy popełnia jakieś wykroczenie, zaś KPOW określa co wtedy  mogą i powinny czynić strony, uczestniczące w postępowaniu mandatowym – zarówno sprawca jak i funkcjonariusz. W opracowaniu tym skupię się na tej drugiej części, procesowej.

Wykroczeniem jest czyn o pewnych cechach tj. społecznie szkodliwy i zabroniony pod groźbą kary  przewidzianej w ustawie lub rozporządzeniu bądź zarządzeniu porządkowym wydanym na podstawie ustawy /bezprawność/. Kodeks nie ogranicza się zatem tylko do określenia formalnej cechy wykroczenia jako czynu zagrożonego przez ustawę obowiązująca w czasie jego popełnienia karą lecz podkreśla również jego cechę materialną tj. społeczną szkodliwość czynu.

Możliwe kary to:

- grzywna w postępowaniu mandatowym /mandat to upraszczając niewielka kara grzywny/

- grzywna do wysokości 5000 PLN /ta wysokość TYLKO dla sądu/

- areszt do 30 dni,

-ograniczenie wolności

-nagana

                Postępowanie mandatowe i reguły nim rządzące określone zostały w Kodeksie postępowania o wykroczenia /KPOW/ w Rozdziale 17.

Postępowanie mandatowe prowadzić może policja a także inne organy /ich funkcjonariusze/ gdy ustawa tak stanowi. Może to być inspektor pracy, a może być też funkcjonariusz Straży Granicznej, pogardliwie zwany „Wopikiem”. Każdy funkcjonariusz nakładający mandat posiadać winien imiennie wystawione upoważnienie /okazywane na żądanie/, zaopatrzone w dane funkcjusza . Każdy z ciemiężców posiada również bloczek mandatowy z 20 odcinkami mandatów. Jeden mandat składa się z 5 odcinków samokopiujących.
              KW ale też i inne Rozporządzenia określają wysokość kar grzywny za konkretne, popełniane przez lud pracujący wykroczenia.

I. Mandat może osiągnąć maksymalnie wysokość 500 złotych a w przypadku dwóch i więcej wykroczeń nawet 1000 złotych / zbieg wykroczeń/.

II. Mandaty , podobnie jak Galię, dzielimy na trzy części: 1. gotówkowy /cudzoziemcy/ 2. kredytowany /tylko dla obywateli RP/ 3. zaoczny.

III. Jeśli nie zgadzasz się z propozycją funkcjonariusza masz pełne prawo ODMÓWIĆ przyjęcia takiego mandatu /np. nie podoba Ci się przedstawiona kwalifikacja prawna, masz przekonanie, że nic złego nie zrobiłeś, masz dzisiaj zły dzień, wysokość propozycji jest wg Ciebie zupełnie nieadekwatna do zarzucanego Ci postępowania, nakładający nie ma racji lub źle wyprasowana koszulę/. Licz się wówczas z automatycznym skierowaniem Twojej sprawy do Sądu Rejonowego i jego Wydziału Grodzkiego. Tam sędzia rozstrzygnie ten spór, ale może to być Sąd oddalony nieco od miejsca Twojego zamieszkania np. 500 km i będziesz się musiał stawić jako strona, inaczej może czekać Cię rozstrzygnięcie w trybie nakazowym i przesłany kwitek do domku z poleceniem opróżnienia kieszeni.

IV. Jeśli przyjąłeś mandat i złożyłeś swój podpis na formularzu to pamiętaj wtedy też możesz się odwołać - ale UWAGA - TYLKO w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu. Mandat karny kredytowany staje się PRAWOMOCNYM w momencie złożenia przez Ciebie podpisu na formularzu. Termin 7 dni jest terminem nieodwołalnym, prawnicy ładnie nazywają go zawitym lub prekluzyjnym. Odwołanie składamy, przesyłamy do Sądu Rejonowego, Wydział Grodzki WŁAŚCIWEGO dla rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania został wystawiony mandat. 
Najbardziej istotne jest jednak to, że przyjęty mandat uchyleniu podlega jednak tylko wtedy, gdy sąd uzna, że grzywnę / mandat/ nałożono za czyn nie będący wykroczeniem, czyli nie opisany w prawie jako wykroczenie.

V. Jeśli machnąłeś ręką i złożyłeś swój podpis na formularzu, PRZYJĄŁEŚ już proponowany mandat i ugiąłeś się, to lepiej zapłacić w terminie 7 dni. W przypadku „zapomnienia” może nastąpić ściągnięcie tej grzywny w trybie egzekucji administracyjnej i niezapowiedziana wizyta komornika..

Iwa Rowińska
/ Kobieta Jaromira jak wolą niektórzy /

---