Stowarzyszenie Żeglarstwa Swobodnego chce wspierać rozwój żeglarstwa opartego na zasadach odpowiedzialności i wysokiego stopnia bezpieczeństwa, a jednocześnie związanego z niewielkim obciążeniem żeglarzy niezbędnymi regulacjami prawnymi. Zarówno ostatnio wprowadzone, jak i projektowane akty prawne dotyczące żeglarstwa wzbudziły duże zaniepokojenie części środowiska żeglarskiego, w wyniku czego powstało nasze Stowarzyszenie.
     Akty te wprowadzane są z przyjętym założeniem dostosowania do wymagań Dyrektywy 94/25/UE ,  w rzeczywistości łamią zapisy Dyrektywy. Stan taki może skutkować niestabilnością prawa i brakiem zaufania Obywateli do Państwa i prawa, gdyż regulacje będą musiały zostać poprawnie zharmonizowane z prawem UE. W załączonym dokumencie przedstawiamy ogólne rozbieżności pomiędzy nowo wprowadzonymi i projektowanymi regulacjami, a przepisami Dyrektywy. Mamy nadzieję, że  mimo znaczącego opóźnienia  żeglarze mogą liczyć na stabilne i nowoczesne prawo. 
     Stowarzyszenie z przyjemnością udzieli wszelkiej pomocy Administracji Państwowej w przygotowywaniu poprawnych regulacji. Prosimy wszystkie zainteresowane Osoby o kontakt (również e-mailowy pod adresem jurmak@post.pl). 

 Łączę wyrazy szacunku,
Roch Wróblewski
Komitet Założycielski SŻS

Do wiadomości:

   1.Kancelaria Prezydenta, ul. Wiejska 10, 00-902 Warszawa
   2.Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Warszawskie Centrum Finansowe, ul. Emilii Plater 53, 00-113 Warszawa
   3.Rzecznik Praw Obywatelskich, Al.Solidarności 77, 00-090 Warszawa
   4.Minister Danuta Hübner, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Al. Ujazdowskie 9, 00-918 Warszawa
   5.P. Monika Maksymowicz, Dyrektor Departamentu, Departament Kultury Fizycznej i Sportu, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, Al. Szucha 25, 00-918  Warszawa
   6.Ministerstwo Infrastruktury, ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928 Warszawa
   7.Urząd Morski w Gdyni, ul. Chrzanowskiego 10, Gdynia
   8.Urząd Morski w Słupsku, ul. H. Sienkiewicza 18, 76 -200 Słupsk
   9.Urząd Morski w Szczecinie, Plac Batorego 4, 70-207 Szczecin

Załącznik do pisma 001

Streszczenie

• Wprowadzenie Dyrektywy Rady 94/25/WE z dnia 16 czerwca 1994 r., dotyczącej harmonizacji przepisów prawnych państw członkowskich odnoszących się do łodzi rekreacyjnych, jest opóźnione 
• Wprowadzenie Dyrektywy uporządkowałoby przepisy dotyczące żeglarstwa, jednocześnie usuwając zbędne bariery biurokratyczne obciążające obecnie żeglarzy. Opóźnienia w jej wprowadzeniu powodują niepewność prawa, gdyż obecnie wprowadzane regulacje będą musiały być ponownie niedługo zmienione,  nie są dostosowane do Dyrektywy 
• Do wymagań technicznych Dyrektywy stosują się już obecnie wszyscy znaczący polscy producenci jachtów, ze względu na znaczny udział eksportu w ich strukturze sprzedaży 
• Wprowadzenie Dyrektywy odciążyłoby użytkownika i przerzuciłoby ciężar badań na producenta lub sprzedawcę. Obecnie stosowane rozwiązania zwiększają obciążenie użytkowników jachtów 
• Procedury administracyjne, w szczególności odwoławcze, nie spełniają zarówno standardów Dyrektywy, jak i typowych dla postępowania administracyjnego, uzależniając Obywateli od uznania władz stowarzyszeń 
• Zamiast tworzenia przepisów zgodnych z Dyrektywą, powstają liczne, niespójne wzajemnie i niezgodne z Dyrektywą inne przepisy: 
• Zakres obowiązywania wymagań technicznych jest niezgodny z Dyrektywą 
• Nie ma uregulowań przejściowych dotyczących okresu wprowadzania Dyrektywy 
• Wydawane są przepisy i szczegółowe rozwiązania zabronione przez Dyrektywę 
• Nie są wydane normy zapewniające zgodność z wymaganiami Dyrektywy, natomiast obowiązują przepisy spółki i stowarzyszeń 
• Możliwe jest pominięcie badań uznanych za obowiązkowe przez Dyrektywę i wprowadzenie do obrotu wyrobu niezgodnego z jej wymaganiami 
• Nie zadbano o powstanie polskiej jednostki notyfikowanej, uznanej przez WE, mogącej prowadzić badania zgodności z wymogami Dyrektywy. 
• Obowiązujące i projektowane przepisy powinny być wspólne dla wszystkich jachtów (zarówno morskich, jak i śródlądowych.  Dyrektywa obejmuje wszystkie jachty); w chwili obecnej przepisy dotyczące jachtów morskich są częściowo różne w trzech częściach Wybrzeża 
• Stosowane w Dyrektywie kategorie projektowe nie mogą stanowić ograniczenia rejonu pływania 
• Rejestracja niepotrzebnie wiąże czynności administracyjne z czynnościami technicznymi sprzecznymi z przepisami Dyrektywy, dodatkowo obciążając żeglarzy, również w stosunku do dotychczas obowiązującego prawa. 

Recreational Craft Directive. Po dstawowym aktem prawnym dotyczącym łodzi rekreacyjnych powinna zostać w Polsce Dyrektywa Rady 94/25/WE z dnia 16 czerwca 1994 r., dotycząca harmonizacji przepisów prawnych państw członkowskich odnoszących się do łodzi rekreacyjnych. Zgodnie z zobowiązaniami podjętymi przez Polskę podczas negocjacji z WE w stanowisku negocjacyjnym ( http://www.negocjacje.gov.pl/stne/stne1.html ) , Polska akceptuje i wdroży całość acquis communautaire obszarze Swobodny Przepływ towarów do końca 2002 r. i nie będzie domagała się okresów przejściowych lub derogacji, z zastrzeżeniem wskazanym w sekcji dotyczącej farmaceutyków. 

Tam gdzie będzie to możliwe, Polska zamierza harmonizować swoje prawo z prawem WE i dokona jego pełnej implementacji jak najwcześniej przed przewidywaną datą wejścia do Unii. 

W przypadku wspomnianej Dyrektywy (określanej powszechnie jako RCD. Recreational Craft Directive), plan prac wygląda następująco: 

[A383] Dyrektywa Rady 94/ 25/ WE z dnia 16 czerwca 1994 r. [OJ L 164/ 94] dotycząca harmonizacji przepisów prawnych państw członkowskich odnoszących się do łodzi rekreacyjnych

Projekt Rozporządzenia RM ws. łodzi rekreacyjnych. Termin przygotowania projektu 30.09.2000

Data skierowania do uzgodnień międzyresorto-wych 31.12. 2000

Data przyjęcia przez RM II kw. 2001

Przewidywana data wejścia w życie 1.01.2003

Teksty Dyrektywy, jak i bardzo pomocnego w jej zrozumieniu Komentarza są dostępne m.in. w internecie na stronie www.rsg.be . 

Wybrane istniejące i projektowane w Polsce akty prawne oraz inne regulacje. W chwili obecnej łodziami rekreacyjnymi zajmuje się wiele jednostek administracji państwowej oraz innych jednostek. I tak:

1. Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu: zamierza wydać Rozporządzenie w sprawie rejestracji statków używanych do celów sportowych lub rekreacyjnych na wodach śródlądowych oraz nadzoru technicznego nad tymi statkami 
2. Ministerstwo Infrastruktury: zamierza wydać Rozporządzenie w sprawie rejestru polskich jachtów morskich
3. Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni: Zarządzenie porządkowe nr 1 z dnia 2 kwietnia 2002r. w sprawie bezpieczeństwa żeglugi morskich statków sportowych o długości całkowitej do 24 m 
4. Dyrektor Urzędu Morskiego w Słupsku: Zarządzenie porządkowe w sprawie bezpieczeństwa żeglugi morskich statków sportowych o długości całkowitej do 24 m
5. Dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie: Zarządzenie porządkowe w sprawie bezpieczeństwa żeglugi morskich statków sportowych o długości całkowitej do 24 m
6. Polski Rejestr Statków S.A.: Przepisy klasyfikacji i budowy jachtów morskich 
7. Polski Związek Żeglarski: Wymagania techniczne 
8. Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego: Wymagania techniczne

W dalszej części zostaną omówione zarówno wymagania techniczne i przeglądy, jak i wynikające z tego wnioski dotyczące rejestracji. Dodatkowo zostanie poruszony temat wymagań bezpieczeństwa. 

Zakres obowiązywania. Zakres ten jest inaczej określony w RCD, a inaczej w polskich przepisach, zarówno ostatnio wprowadzonych, jak i projektowanych: 

1. Zarówno gotowe łodzie rekreacyjne, jak i łodzie częściowo ukończone oraz wybrane części składowe podlegają przepisom RCD w momencie ich oferowania na rynku. Obecne polskie przepisy dotyczą tylko gotowych łodzi już zakupionych przez użytkownika, warunkując ich użytkowanie, obciążają więc nie producenta, a użytkownika. 
2. Obecne polskie przepisy nie są dostosowane do definicji łodzi rekreacyjnej użytej w RCD, w tym również długości łodzi (np. od 15m stosowane są przepisy stateczności dla statków morskich) 
3. RCD zwalnia z obowiązku stosowania się do wymagań technicznych liczne kategorie łodzi, bądź  w przypadku łodzi pasażerskich  odsyła do innej Dyrektywy. Zakres zwolnień nie pokrywa się z zakresem określonym w obecnych przepisach. W dalszej części niniejszej analizy przez łodzie spełniające wymagania RCD należy również rozumieć łodzie zwolnione z wymagań. Dotyczy to w szczególności następujących kategorii:
1. indywidualne kopie i oryginalne łodzie historyczne, zaprojektowane przed 1950 r., zbudowane głównie z oryginalnych materiałów
2. łodzie budowane przez właściciela na własny użytek, pod warunkiem, że nie będą oferowane na rynku w ciągu pięciu lat od rozpoczęcia użytkowania
Całkowicie legalne i zgodne z przepisami Dyrektywy jest zbudowanie jachtu na własny użytek i następnie jego użytkowanie dla własnych potrzeb, bez poddania jachtu badaniom technicznym. 
4. Zgodnie z RCD, tylko łodzie gotowe, łodzie częściowo ukończone i części składowe spełniające wymogi RCD mogą być oferowane na rynku. Oferowanie tych wyrobów nie spełniających wymogów RCD jest w krajach WE karalne grzywnami i/lub aresztem. Obecne przepisy umożliwiają nieograniczony obrót wyrobami nie spełniającymi wymogów RCD, a wymagania techniczne dopuszczają równoległe i zamienne stosowanie albo wymogów RCD, albo innych przepisów technicznych.

RCD a inne przepisy. Kraje Członkowskie nie mogą wydawać przepisów, które wymagałyby modyfikacji łodzi w stosunku do wymagań Dyrektywy, jeśli łodzie podlegają przepisom RCD. Mogą wydawać tylko przepisy porządkowe dotyczące łodzi rekreacyjnych (np. ograniczenia szybkości na danym akwenie, strefy ciszy, zakazy korzystania z toalet odpływowych, itp.). W szczególności, RCD nie zezwala na narzucenie powtórnego badania łodzi oznaczonych znakiem CE. 

Środki odwoławcze. Zgodnie z RCD, jakiekolwiek decyzja ograniczająca obrót lub użytkowanie łodzi rekreacyjnych powinna być uzasadniona i powinny przysługiwać od niej środki odwoławcze. Pozostawienie tego na poziomie decyzji organów stowarzyszenia (przykładowo: wg projektu MENiS) rażąco odbiega od standardów postępowania administracyjnego, przyjętych w innych dziedzinach w Polsce. 

RCD a przepisy techniczne. RCD jest jedną z dyrektyw tzw. Nowego Podejścia. Polega ono na następujących zasadach: 

1. harmonizacja ograniczona jest do istotnych wymagań
2. tylko produkt spełniający te wymagania może być oferowany na rynku i użytkowany (chyba że jest zwolniony)
3. wymagania powiązane są z normami; zakłada się, że zgodność z daną normą zapewnia spełnienie wymagań; obecne przepisy techniczne najczęściej odwołują się do uznania inspektora, gdyż zawierają niewiele kryteriów technicznych
4. zastosowanie danej normy pozostaje dobrowolne, ale trzeba wówczas wykazać, że wymagania zostały spełnione w inny sposób 
5. producent może wybrać jedną z kilku metod oceny zgodności (zgodnie z opcjami zawartymi w Dyrektywie).

RCD umożliwia stosowanie norm wydanych przez dowolny kraj członkowski albo norm międzynarodowych. Jednostka dokonująca badań technicznych również może być jednostką dowolnego kraju WE, jeśli spełnia wymagania dla jednostek notyfikowanych i ma uznanie do wydawania certyfikatów. Istniejące przepisy  w stosunku do łodzi nie posiadających znaku CE  narzucają wykonanie badania technicznego przez PRS albo Polski Związek Żeglarski wyłącznie na podstawie własnych przepisów technicznych. 

Zgodnie z zasadami Nowego podejścia, Polska powinna włączyć zharmonizowane normy dotyczące łodzi rekreacyjnych do norm krajowych. W każdym razie, powinny mieć one charakter normy. Obecnie obowiązujące przepisy techniczne wydawane są przez spółkę albo stowarzyszenia; ponadto w dużej części  zamiast jednoznacznie określanych kryteriów pozwalających na stwierdzenie zgodności  opierają się na uznaniowości inspektora. 

Badania techniczne i jednostki notyfikowane. Istnie jące przepisy nie są zgodne z RCD w następujących kwestiach: 

1. Tylko badania techniczne wymienione w RCD są obowiązkowe, natomiast inne badania są dobrowolne. Polskie przepisy nie tylko umożliwiają ominięcie obowiązkowych badań zgodnych z RCD, ale ponadto narzucają obowiązek dodatkowych badań nie wymienionych w Dyrektywie. 
2. Obowiązkowe badania zgodne z RCD muszą być wykonywane przez uznaną jednostkę notyfikowaną. W chwili obecnej nie ma takiej jednostki w Polsce, a jedyna jednostką mającą możliwość uznania jest Polski Rejestr Statków S.A. Istniejące przepisy upoważniają natomiast do prowadzenia badań technicznych m.in. stowarzyszenia takie jak Polski Związek Żeglarski, który nie może spełnić wymogów Dyrektywy stawianych przed jednostką notyfikowaną np. ze względu na konflikt interesów oraz inne braki. 
3. W przypadku jachtów dużych (12  24 m), badania techniczne wymagane przepisami RCD przypominają badania techniczne PRS, jednakże są też inne możliwości (moduły B+C, B+D, B+F, G, w których jednostka notyfikowana zatwierdza dokumentację, przedstawioną przez producenta; w module H producent ma mieć system jakości a jednostka notyfikowana nadzoruje jego działanie). Procedura jest istotnie uproszczona w przypadku jachtów małych. 

Dokumentacja techniczna. Jest to nowość dla niektórych polskich producentów jachtów, którzy produkowali tylko na polski rynek i ich jednostki mieściły się w wielkości nie wymagającej rejestracji. RCD nakłada wymóg wykonania dokumentacji technicznej jednostki. Dla jednostek do 12m nie zatwierdza się kompletnej dokumentacji w żadnym module, ale musi ona istnieć. 

Przepisy a rejon pływania . 

1. Istniejące przepisy są odmienne dla jachtów śródlądowych i morskich. Przepisy RCD są wspólne dla wszystkich jachtów, dlatego konieczne jest scalenie polskich przepisów, obecnie zawierających się w wielu aktach prawnych wydawanych przez rozmaite urzędy. 
2. Ponadto, zastosowane w RCD kategorie projektowe (A  ocean, B  pełnomorska, C  przybrzeżna i D  wody osłonięte i wszelkie inne) nie mogą stanowić podstawy ograniczenia rejonu pływania bądź innych ograniczeń użytkowania. Obecne przepisy wprowadzają ograniczenia o takim charakterze. 

Rejestracja w myśl polskich przepisów powiązana jest z badaniami technicznymi. Ponieważ badania te w odniesieniu do jachtów oznaczonych znakiem CE są sprzeczne z Dyrektywą, rejestracja powinna być traktowana jako czynność nie związana z badaniem technicznym. 

Kategorie jachtów, które mogą być zarejestrowane powinny być powiązane z przepisami Dyrektywy i obejmować łodzie, które: 

1. Spełniają wymagania Dyrektywy i posiadają znak CE
2. Są zwolnione ze spełnienia wymagań Dyrektywy przez jej zapisy
3. Są zwolnione ze spełniania wymagań Dyrektywy ze względu na okres przejściowy. 

Zgodnie z Dyrektywą, jakakolwiek informacja umieszczana na tabliczce producenta zawierającej znak CE nie może być modyfikowana.. Obecne i projektowane przepisy wprowadzają uznaniowość ustalania liczebności załogi. Na tabliczce też jest umieszczona dopuszczalna moc silnika n apędowego (przyczepnego). 

W przypadku wymagań bezpieczeństwa zawartych w Zarządzeniach Porządkowych Dyrektorów Urzędów Morskich, mylnie interpretuje się kategorie projektowe RCD z granicami rejonów pływania stosowanymi do ustalenia listy wyposażenia. Kategorie te służą wyłącznie do ustalenia jednolitego systemu założeń konstrukcyjnych i stanowią system odniesienia dla zróżnicowania rodzajów badań, jakim łodzie rekreacyjne są poddawane wg RCD. Powiązanie tych kategorii z listami wyposażenia bezpieczeństwa jest niczym nie uzasadnione; co więcej, takie ustalanie list wyposażenia jest sprzeczne z rzeczywistymi zagrożeniami oraz potrzebami.