Patent jachtowego sternika morskiego i kapitana jachtowego obejmują swoimi uprawnieniami ten sam rejon żeglugi, stąd program szkolenia jest ten sam dla obu stopni.

1.  Przepisy

a.   MPZZM i umiejętność jego interpretacji.

b.   Izby Morskie i ich orzecznictwo.

c.    Przepisy regulujące postępowanie po wypadku.

d.    Przepisy regulujące bezpieczeństwo żeglugi statków sportowych.

e.    Przepisy nadzoru technicznego jachtów.

f.    Dokumenty jachtu i załogi.

g.    Kodeks morski.

h.    Protest morski i list do kapitana.

i.    Służba ratownictwa morskiego i brzegowego.

j.    Zasady regulujące ubezpieczenia i postępowanie poawaryjne.

k.   Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie uprawiania żeglarstwa.

l.   Zwyczaje dobrej praktyki morskiej i etykiety jachtowej.
 
 

2.  Wiadomości o jachtach żaglowych.

 Budowa jachtu

a. klasyfikacja i główne parametry jachtów morskich żaglowych i motorowo-żaglowych.

b. eksploatacja i budowa instalacji i urządzeń jachtu morskiego i umiejętność oceny ich stanu technicznego:

c. ocena zgodności wyposażenia z wymaganiami zawartymi w karcie bezpieczeństwa.

Teoria żeglowania

a. siły działające na jacht w ruchu ustalonym : zrównoważenie żaglowe i możliwość jego skorygowania.

b. znajomość zasad doboru różnych rodzajów żagli w różnych warunkach pogodowych.

c. zasady statyki osprzętu w zakresie umożliwiającym prawidłowe i bezpieczne założenie osprzętu awaryjnego.

d. stateczność jachtu
 

3.   Nawigacja.

a. kształt i wymiary ziemi, podstawowe pojęcia i jednostki stosowane w nawigacji

b. magnetyzm ziemski i magnetyzm własny jachtu

c. kursy i namiary

d. prędkość i droga jachtu

e. głębokość

f. określanie pozycji obserwowanej i prawdopodobnej jachtu

g. system GPS

h. analiza dokładności pozycji

i. pływy i prądy pływowe

j. graficzne zliczanie drogi

k. przyrządy nawigacyjne  kompasy, logi, sondy, sekstanty, odbiorniki systemu GPS
 
 

4.  Locja

a. system IALA

b. światła nawigacyjne i ich charakterystyki.

c. mapy morskie  klasyfikacja, konstrukcja, skala, zakres informacji, używane skróty, oznaczenia

d.      korzystanie z polskich i angielskich pomocy nawigacyjnych - mapy, locje, spisy świateł, spisy sygnałów radiowych, katalogi wydawnictw, atlasy prądów pływowych, wydawnictwa dotyczące żeglugi oceanicznej

e.       inne wydawnictwa pomocne w żegludze

f.       zasady wykonywania korekty polskich i angielskich pomocy nawigacyjnych  Wiadomości Żeglarskie i Notices to Mariners
 
 

5.       Meteorologia

a. znajomość podstawowych zjawisk i procesów meteorologicznych wywierających wpływ na warunki żeglugi.

b. znajomość układu radiowego morskiego komunikatu meteorologicznego oraz używanej w nim terminologii w języku angielskim.

c. przewidywanie pogody na podstawie analizy map synoptycznych.

d. przygotowanie się do odbioru komunikatu meteo w oparciu o angielski spis sygnałów radiowych.
 
 

6.      Sygnalizacja i łączność

a.    MKS, posługiwanie się księgą kodów, z wyłączeniem sygnalizacji semaforem i świetlnej

b.    znaczenie jednoliterowych sygnałów flagowych MKS.

c.    zasady posługiwania się radiotelefonem.

d.    sygnały wzywania pomocy

e.    umiejętność obsługi środków wzywania pomocy

f.    sygnały porozumiewania się z ratownictwem brzegowym
 
 

7.      Ratownictwo

a.    podstawy pomocy medycznej - pierwsza pomoc, współpraca z radiową służba medyczną.

b.    zasady wyposażenia apteczek na rejs morski.

c.    przygotowanie jachtu do sztormowania i techniki sztormowania.

d.    postępowanie w wypadku awarii - mielizna, pożar, przeciek.

e.    techniki ewakuacji załogi z jachtu.

f.    holowanie w sytuacjach awaryjnych.

g.    współdziałanie z udzielającymi pomocy

h.    sztrandowanie

i.      znajomość sprzętu ratowniczego
 

 8. Silniki

a. znajomość budowy silników jachtowych w zakresie umożliwiającym prawidłową obsługę oraz ocenę niedomagań silnika możliwych do usunięcia na morzu.

b. umiejętność odpowietrzania instalacji paliwowej silników wysokoprężnych.

c. umiejętność wykonania drobnych napraw instalacji silnikowych.

d. znajomość elementarnych zabiegów regulacyjnych.

e. znajomość prawidłowych zasad eksploatacji akumulatorów kwasowych i zasadowych.
 
 

9.  Manewrowanie jachtem

a. zasady manewrowania jachtem żaglowym w każdych warunkach.

b. zasady manewrowania jachtem na silniku.

c. umiejętność manewrowania w każdych warunkach jachtem dwumasztowym o powierzchni żagli ok. 80 m2 pod żaglami i silnikiem.

10.  Rejs prowadzony samodzielnie

 I.  Interpretacja warunków dopuszczenia do egzaminu

1.  Za rejs po wodach pływowych należy rozumieć rejs w którym przepłynięto minimum sto godzin po wodach pływowych z zawinięciem do co najmniej dwu portów w których skok pływu przekracza 1,5 m.

2.  Staż musi być udokumentowany pozytywnymi opiniami z rejsów morskich prowadzonych przez co najmniej jachtowego sternika morskiego oraz oświadczeniami własnymi z rejsów prowadzonych samodzielnie. Suma tak udokumentowanych godzin przepłyniętych w rejsach morskich przez kandydata po uzyskaniu stopnia sternika jachtowego musi być nie mniejsza niż 600 godzin.

3        Za opinię pozytywną uważa się taką w której stwierdza się że kandydat wywiązywał się przynajmniej dostatecznie z obowiązków członka załogi oraz posiada co najmniej dostateczną odporność na trudne warunki morskie. Ostatnia z opinii powinna zawierać stwierdzenie że kandydat nadaje się do dopuszczenia do egzaminu na stopień jachtowego sternika morskiego.

2.   Oświadczenie własne powinno zawierać:
-           typ i nazwę jachtu
-           powierzchnię ożaglowania
-           termin rejsu
-           trasę rejsu
-           ilość godzin pływania i przepłyniętych mil
-           skład załogi
-           informację o ewentualnych awariach

5.  Za staż morski uważa się godziny pływania po wodach morza otwartego. Staż pływania z wód wewnętrznych i osłoniętych zalicza się w ilości nie większej niż 30% stażu obowiązującego na dany patent.

II.  Program szkolenia:

1.  Przepisy.
a.       Znajomość Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu i umiejętność ich interpretacji
b.      Znajomość orzecznictwa Izb Morskich w zakresie uściślającym niektóre definicje zawarte w MPZZM.
c.       Znajomość przepisów regulujących postępowanie po wypadku morskim lub awarii w zakresie:
     - umiejętność określenia wypadków morskich rozpatrywanych przez Izby Morskie
     - obowiązków kapitana statku po wypadku morskim.

d.      Znajomość przepisów regulujących sprawy bezpieczeństwa żeglugi statków sportowych w zakresie:
-         rodzaje żeglugi
-         środki ratunkowe i sygnalizacyjne
-         wymagania określające minimalne kwalifikacje i skład załogi

e.       Znajomość przepisów nadzoru technicznego w zakresie  dokumenty klasyfikacyjne jachtu i atesty wyposażenia ruchomego.

f.        Znajomość pozostałych dokumentów jachtu i załogi w czasie pływań po wodach morskich.

g.       Znajomość kodeksu morskiego w zakresie:
-         praw i obowiązków kapitana statku
-         przynależność statku
-         rejestr okrętowy
-         własność statku, armator
-         bezpieczeństwo żeglugi
-         usługi w żegludze morskiej, holowanie i pilotaż
-         ubezpieczenia
-         umowa ratownicza
-         protest morski

h.       Umiejętność napisania protestu morskiego i -listu do kapitana”.

i.         Znajomość zadań i organizacji służby ratownictwa morskiego i brzegowego:
-         porty w których stacjonują statki PRO i brzegowe stacje ratownicze
-         umiejętność określenia zakresu pomocy, której można oczekiwać od różnych rodzajów służb ratowniczych
-         sygnałów do porozumiewania się ze statkami ratowniczymi i stacjami ratownictwa brzegowego w razie niebezpieczeństwa.

j.        Znajomość ogólnych zasad regulujących ubezpieczenia jachtów i postępowanie poawaryjne w zakresie:
-         umiejętność sporządzenia protokołu poawaryjnego
-         zakres ubezpieczenia

k.      Znajomość uprawnień żeglarskich wynikających z rozporządzenia Rady  Ministrów w sprawie uprawiania żeglarstwa.

l.         Przepisy i zwyczaje żeglarskie ujęte dobrą praktyką morską i etykietą jachtową.

m.     Znajomość przepisów obowiązujących sternika jachtowego, które nie zostały ujęte w poprzednich punktach.
 
 

2.   Wiadomości o jachtach.

Budowa jachtu.

a. Klasyfikacja i główne parametry jachtów morskich żaglowych i motorowo-żaglowych.

    Obowiązuje znajomość parametrów technicznych jachtów - Lc, Lklw, Bklw, Tmax, G, S, pojemność netto i brutto oraz rodzaje wyporności.

b. Zasady eksploatacji i budowy instalacji oraz urządzeń jachtu morskiego i umiejętność oceny ich

stanu technicznego.

Obowiązuje:
-         umiejętność czytania i praktycznego wykorzystania schematów instalacji jachtowych  elektrycznej, wodnej, gazowej, sanitarnej, wody zęzowej -  jak też wskazanie typowych uszkodzeń i błędów eksploatacyjnych
-         znajomość podstawowych wiadomości o budowie i eksploatacji elementów  takielunku, omasztowania i ożaglowania, urządzenia sterowego, wyposażenia kotwicznego, ratunkowego, cumowniczego, sygnalizacyjnego, nawigacyjnego i bytowego

uwaga:    zdający winien wiedzieć gdzie znajdzie szczegółowe wymagania techniczne (przepisy instytucji klasyfikacyjnych)

c.  Ocena zgodności wyposażenia jachtu z wymaganiami zawartymi w karcie bezpieczeństwa.

Znajomość elementów wymagających okresowej kontroli i atestacji (ocena stanu technicznego) zgodnie z dokumentami bezpieczeństwa.
 
 

Teoria żeglowania.

a. Stateczność jachtu żaglowego:
-         metody określania stateczności zgodnie z kryteriami towarzystw klasyfikacyjnych  próby przechylania jachtu, próby przechyłów, umiejętność przygotowania jachtu do tych prób
-         wpływ rozmieszczenia wyposażenia i załogi na stateczność

b. Opory ruchu kadłuba i prędkość graniczna jachtu.

c. Siły działające na jacht w ruchu ustalonym - zrównoważenie żaglowe i możliwość jego skorygowania.

d. Znajomość zasad doboru różnych rodzajów żagli w różnych warunkach pogodowych:
- umiejętność wykonania prawidłowego rysunku sił aerodynamicznych  i hydrodynamicznych oraz prawidłowy dobór i trym żagli jachtu dwumasztowego.

e. Zasady statyki osprzętu w zakresie umożliwiającym prawidłowe i bezpieczne założenie osprzętu awaryjnego i pomocniczego tak by drzewca nie były niepotrzebnie zginane.

3.  Nawigacja

Egzamin z nawigacji powinien umożliwić sprawdzenie:

3.1. Umiejętności w zakresie:
a.       prowadzenia nawigacji metodą graficzną w czasie żeglugi  w akwenie występowania  pływów
b.      korzystania z polskich i angielskich pomocy nawigacyjnych
c.       korzystania z systemu GPS
d.      nawigacyjnego przygotowania rejsu
e.        posługiwania się przyrządami nawigacyjnymi.

3.2 Wiadomości w zakresie:

a. Kształt i wymiary ziemi, podstawowe pojęcia i jednostki stosowane w nawigacji:
- współrzędne geograficzne, mila morska, loksodroma i ortodroma
- horyzont obserwatora
- refrakcja ziemska
- widnokrąg
- średnia odległość widnokręgu
- geograficzny zasięg widoczności świateł latarni morskich
- optyczny zasięg świateł latarni morskich

b. Magnetyzm ziemski i magnetyzm własny jachtu:
- deklinacja i sposób jej zapisu na mapach morskich polskich i angielskich, obliczanie aktualnej wartości
- określanie dewiacji na nabieżnikach i na dalbach, określanie znaku i wielkości dewiacji przechyłowej
- sporządzanie wykresów i tabelek dewiacji

c. Kursy i namiary :
- kursy i namiary kompasowe, magnetyczne i rzeczywiste [KK, KM, KR, NK, NM, NR]
- systemy mierzenia kierunków

d. Prędkość i droga jachtu:
- kąt drogi po wodzie i nad dnem [KDw i KDd ], poprawka na wiatr Pw (dryf ) i poprawka na prąd Pp (znos )
-   jednostki prędkości
-   sposoby pomiaru prędkości
- wyznaczanie współczynników korekcyjnych logu

e. Głębokość:
-   sposoby pomiaru głębokości
-   określanie głębokości w pobliżu brzegów na akwenach występowania pływów

f. Określanie pozycji obserwowanej jachtu:
- linie pozycyjne z:
- namiaru optycznego
- kąta pionowego
- kąta poziomego
- kąta kursowego
- wybór i sposób wykreślania  bezpiecznej linii pozycyjnej
- określenie pozycji obserwowanej z równoczesnych i nierównoczesnych linii pozycyjnych
- dobór obiektów namierzanych w celu minimalizacji błędu pozycji obserwowanej

g. Analiza dokładności pozycji zliczonej, prawdopodobnej i obserwowanej.

h. Graficzne zliczanie drogi:
- wykreślanie i opisywanie drogi jachtu z uwzględnianiem poprawek na wiatr i na prąd
- czynne i  bierne uwzględnianie prądów pływowych i prądów morskich

j. Pływy i prądy pływowe:
-   ogólny mechanizm pływów i prądów pływowych, prądy pływowe morza otwartego, w strefie przybrzeżnej, wąskich przejściach i ujściach rzek
-  określanie momentów i wysokości wysokich i niskich wód w portach zasadniczych i dołączonych
-  określenie głębokości wody  w dowolnym momencie w porcie zasadniczym i dołączonym
-  określenie przedziałów czasu o głębokościach wody nie mniejszych od zadanych w portach zasadniczych i dołączonych
-  określenie kierunków i prędkości prądów pływowych

k. Umiejętność korzystania z systemu GPS

l.         Zasady dobrej praktyki morskiej:
-         zapisy w dzienniku jachtowym i na mapie, w zależności od rejonu żeglugi i wyposażenia w instrumenty nawigacyjne
-         nawigacyjne przygotowanie wejścia do portów, żeglugi w wąskich przejściach i ujściach rzek ( szczególnie w rejonach występowania pływów).

i. Instrumenty nawigacyjne i zasady ich użytkowania  kompasy, logi, sondy, sektanty, elektroniczna aparatura nawigacyjna.

Uwagi:

a.       Sprawdzenie umiejętności w zakresie punktu 3.1.a powinno  odbywać się w formie egzaminu pisemnego obejmującego wykreślenie i opisanie drogi jachtu w czasie kilku godzin żeglugi z biernym i czynnym uwzględnieniem prądów pływowych i określeniem kilku pozycji obserwowanych.

b.      Sprawdzenie pozostałych umiejętności może odbywać się formie egzaminu pisemnego.

c.       Zestaw pomocy przy egzaminie pisemnym:
-   mapa akwenu objętego żeglugą
-   tablice pływów niezbędne do wykreślenia drogi
-   pozostałe wydawnictwa niezbędne do określenia pozycji

d.  Zestaw pomocy przy egzaminie ustnym:
-  angielska mapa akwenów na których występują pływy
-         plany portów
-         locja angielska obejmująca obszar pokrywający się z mapą
-         spis świateł obejmujący obszar pokrywający się z mapą
-         tabele pływów tom 1
-         odbiornik sygnałów systemu GPS

4.  Locja.

 a. Obowiązkowe sprawdzenie biegłej znajomości korzystania z następujących pomocy nawigacyjnych: mapy polskie i angielskie, spisy świateł polskie i angielskie, spisy sygnałów radiowych polskie i angielskie, locja polska wraz z uzupełnieniem, locja angielska.

b. Znajomość układu tablic pływów i prądów pływowych tom 1; umiejętność korzystania z informacji zawartych w tablicach celem określenia momentów i stanów wód w portach zasadniczych i dołączonych.

c. Znajomość innych pomocy nawigacyjnych jak mapy pilotowe, klimatyczne, arkusze zliczeniowe, atlasy prądów pływowych, albumy map dla żeglugi jachtowej .

d. Znajomość wydawnictw: Ocean passages for the world, Reeds nautical almanac lub Macmillan nautical almanac.

e. Umiejętność posługiwania się pomocami niezbędnymi do wykonywania korekty map i innych pomocy nawigacyjnych.

Uwaga 1:  w trakcie egzaminu kandydat może posługiwać się słownikiem.

Uwaga 2:  minimalny zestaw pomocy przy egzaminie:
                 - mapy polskie i angielskie
                 - spisy świateł polskie i angielskie
                 - spisy sygnałów radiowych polskie i angielskie
                 - locje polska i angielska z uzupełnieniami
                 - mapa 511
                 - tablice pływów  tom 1
                 - Wiadomości żeglarskie” i -Notices to Mariners”
                 - angielski katalog map i pomocy nawigacyjnych
 

5.   Meteorologia.

a. Znajomość podstawowych czynników meteorologicznych i umiejętność ich określania:
- temperatura i jej zmiany z wysokością
- równowaga atmosfery
 - ciśnienie atmosferyczne
- wilgotność
- kierunek i prędkość wiatru
- widzialność
- ocena zachmurzenia
- opady

b. Umiejętność zapisu danych meteorologicznych w dzienniku jachtowym.

c. Chmury:
- znajomość dziesięciu rodzajów chmur wg klasyfikacji międzynarodowej i ich podziału na piętra (wysokie, średnie, niskie) i ze względu na kształt (warstwowe, kłębiaste, pierzaste)
- znajomość zasadniczych elementów chmur burzowych i związanych z nimi zjawisk

d. Wiatry - znajomość:
-przyczyn powstawania wiatru (poziomy gradient ciśnienia, wpływ sił tarcia i Coriolisa)
- ogólna cyrkulacja atmosfery, rozkład ciśnień przy powierzchni ziemi
- wiatry stałe (pasaty)
- wiatry okresowe (monsuny)
- wiatry lokalne
- bryzy

e. Układy baryczne, masy powietrza, fronty atmosferyczne; znajomość:
- układów barycznych ( niż, wyż, klin, zatoka, siodło)
- klasyfikacji mas powietrza
- frontów atmosferycznych i typowych zmian pogody towarzyszących ich przechodzeniu
- powstawanie niżów oraz typowe pogody z nimi związane
- pogoda wyżowa
- znajomość podstawowych rodzajów mgieł i typowych warunków ich powstawania
- tory niżów w Europie

f. Cyklony tropikalne:
- podstawowe wiadomości o cyklonach - obszary ich występowania, typowe tory, lokalne odznaki ich nadciągania
- znajomość zasad uchylania się jachtu z drogi nadciągającego cyklonu

g. Umiejętność określania pozycji jachtu względem najbliższego układu barycznego i frontów atmosferycznych

h. Mapy synoptyczne:

- znajomość międzynarodowych symboli synoptycznych
- analiza treści map synoptycznych a w szczególności ustalenie: położenia niżów i wy  żów, przypuszczalnego kierunku przemieszczania się, przebiegu frontów atmosferycznych, stref opadów i obniżonej widzialności oraz kierunku i siły wiatru
- przewidywanie rozwoju sytuacji pogodowej na podstawie analizy kilku kolejnych map pogodowych

i. Komunikaty meteorologiczne:
- umiejętność wybrania na podstawie polskich i angielskich spisów sygnałów radiowych danych dotyczących stacji nadających komunikaty pogodowe
- umiejętność przygotowania się do odbioru komunikatu
- umiejętność odbioru i zanotowania pełnej treści komunikatów w językach angielskim i niemieckim

j. Współdziałanie morza i atmosfery:
- skala stanu morza
- umiejętność oceny stanu morza na podstawie oceny wyglądu powierzchni morza
- znajomość rodzajów fal - fala żywa wiatrowa, martwa fala
- znajomość parametrów fali ( wysokość, długość, okres, prędkość przemieszczania)
- znajomość zależności parametrów fali od głębokości morza, siły wiatru, czasu jego oddziaływania na rozbiegu fali
- znajomość czynników kształtujących prądy w strefie przybrzeżnej z uwzględnieniem ujść rzecznych i wejść do portów.
 

6.  Sygnalizacja i łączność.

a. znajomość flag MKS oraz wymowy fonetycznej ich nazw

b. znajomość znaczenia jednoliterowych sygnałów MKS

c. znajomość  układu MKS

d. umiejętność dobrania odpowiedniego układu flag MKS do wskazanego tekstu

e. umiejętność nawiązania łączności za pomocą radiotelefonu

f.        umiejętność wzywania pomocy i korespondencji w niebezpieczeństwie za pomocą radiotelefonu w języku polskim i angielskim

g.       łączność poprzedzona sygnałami MAYDAY, PANPAN, SECURITE

h.        umiejętność prawidłowej obsługi i konserwacji pistoletu sygnałowego

i.  umiejętność rozpoznania za pomocą dotyku koloru nabojów sygnałowych

j.    znajomość zasad obsługi i umiejętność prawidłowego użycia pławki dymnej, rakiety spadochronowej, światła w pasie ratunkowym i innych środków pirotechnicznych dostępnych na jachcie.

k.      tablica sygnałów ratunkowych  sygnały do porozumiewania się z ratownictwem brzegowym

l.         sposoby wzywania pomocy
 
 

7. Ratownictwo.

a.    zasady wyposażania apteczek jachtowych

b.   zasady udzielania pomocy medycznej w nagłych wypadkach poszerzone o schorzenia i urazy  występujące w żegludze jachtowej , przetrwanie rozbitka w zimnej wodzie.

c.   zasady bezpieczeństwa na jachcie morskim

d.   zasady profilaktyki przeciwpożarowej

e.   zasady holowania jachtu w sytuacjach awaryjnych

f.   zasady postępowania w przypadku awarii jachtu morskiego - mielizna, pożar, przeciek

g.   zasady opuszczania jachtu

i.   zasady sztrandowania

j.   sposoby porozumienia się z  udzielającymi pomocy :
    - tablica sygnałów ratunkowych  porozumiewanie się ze stacjami ratownictwa brzegowego
    - sposoby porozumiewania się ze statkami lub śmigłowcami udzielającymi pomocy

k.  system poszukiwania  MERSAR

l.    zasady posługiwania się sprzętem ratowniczym:
 - środkami ratunkowymi: liny asekuracyjne, pasy bezpieczeństwa, pasy i koła ratunkowe , tratwa ratunkowa
- środkami wzywania pomocy: pirotechnika, EPIRB
- sprzętem p-poż: gaśnice, koc gaśniczy, toporek i wiadro
- sprzętem awaryjnym: pompy wodne, plastry
 

8.  Silniki

a. zasada działania silnika nisko- i wysokoprężnego

b. rodzaje paliw i olejów stosowanych w silnikach i ich parametry

c.  zasady prawidłowego rozruchu i zatrzymania silnika wysokoprężnego

d.  znajomość zasad BHP przy obsłudze napędów jachtowych

e.  zasady kontroli silnika podczas pracy (wskaĽniki ) oraz szczególne sytuacje wymagające bezwzględnego wyłączenia silnika

f.   zasady prawidłowego prowadzenia niezbędnych notatek eksploatacyjnych (książki obsługi )

g.   zasady kontroli sprawności układu napędowego przy przekazywaniu jachtu

h.  umiejętność określenia na podstawie instrukcji obsługi rozmieszczenia elementów silnika wymagających kontroli i obsługi: filtry, otwory wlewowe, wskaĽniki, elementy instalacji paliwowej, zawory układu wylotowego i chłodzącego, odprężniki, elementy instalacji elektrycznej, punkty smarowania itp.

i. umiejętność obsługi wszystkich wyżej wymienionych elementów

j.   umiejętność zlokalizowania elementów odpowietrzania układu paliwowego

k.   akumulatory:
- zasady ładowania akumulatorów z prądnicy (alternatora) i z lądu, określenie maksymalnego prądu i czasu ładowania
- umiejętność kontroli poziomu i gęstości elektrolitu i jego uzupełniania
- znajomość granic dopuszczalnego rozładowania akumulatorów oraz sposób obliczania czasu eksploatacji przy danym obciążeniu
- umiejętność kontroli stanu naładowania akumulatorów oraz określenie rzeczywistej ich pojemności

l.   znajomość podstawowych  parametrów technicznych silników i ich interpretacja

m.     znajomość zasad regulacji napięcia pasków klinowych oraz cięgieł sterowniczych silnika i przekładni

n.     znajomość działania i kontroli elementów instalacji elektrycznej - alternator, prądnica - umiejętność wymiany szczotek

o.  znajomość układu przeniesienia napędu oraz typowych niedomagań związanych z pracą tego mechanizmu

p.   umiejętność oceny pracy silnika na podstawie oznak zewnętrznych - kolor spalin, hałaśliwość, wskazania przyrządów

q.   umiejętność sprawdzenia układu chłodzącego i wylotowego

r. umiejętność wymiany uszczelek, paska klinowego, gumowego wirnika pompy wodnej, uszkodzonych elementów instalacji paliwowej
 

9.   Manewrowanie jachtem.

9.1. Założenia wstępne.

a. Egzamin z przedmiotu -manewrowanie jachtem żaglowym”  obejmuje:
- manewrowanie jachtem pod żaglami
- manewrowanie jachtem na silniku
- pracę w charakterze członka załogi
- umiejętność dowodzenia i kierowania załogą

b. Umiejętność manewrowania jachtem należy sprawdzić przy sile wiatru (3¸6)o B na wodach morskich.

c. Umiejętność manewrowania jachtem pod żaglami należy sprawdzić na jachcie balastowym dwumasztowym o powierzchni żagla ok. 80m2.

d. Umiejętność manewrowania jachtem na silniku należy sprawdzić na jachcie o długości 9¸14 m z silnikiem zapewniającym prędkość nie mniejszą niż 4 węzły na spokojnej wodzie.

9.2  Zakres wymagań.

a. Zakres wymagań z manewrowania jachtem pod żaglami.

Zdający powinien wykonać wszystkie manewry podstawowe oraz przynajmniej dwa wybrane przez KE manewry dodatkowe.

Manewry podstawowe:
- -człowiek za burtą”
- dojście i odejście od nabrzeża
- dojście i odejście z boi
- praca cumami

Manewry dodatkowe:
- stawanie na kotwicy
- zejście z kotwicy
- refowanie
- stawianie jachtu w dryf
- schodzenie z mielizny

b. Zakres wymagań z manewrowania jachtem na silniku.

Zdający powinien wykonać wszystkie poniższe manewry:
- odejście od nabrzeża
- zacieśnienie promienia cyrkulacji
- dojście do nabrzeża

c. Zakres wymagań z: -praca jako członek załogi”.

Zdający winien wykazać się umiejętnością:
- prawidłowego wykonywania poleceń prowadzącego jacht
- prawidłowego odpowiadania na komendy
- prawidłowego zachowania się w czasie alarmu -człowiek za burtą”

d. Zakres wymagań z umiejętności dowodzenia załogą:
- umiejętność wydawania komend i egzekwowania ich wykonania we właściwym momencie, stosownie do sytuacji w jakiej znajduje się jacht

e.  Komisja może uzupełnić egzamin praktyczny sprawdzeniem znajomości zasad wykonywania manewrów.

9.3  Kryteria oceny.

a. Stosuje się skalę ocen 1-6 bez ocen pośrednich:

1 - niedostateczny

2 - mierny

3 - dostateczny

4 - dobry

5 - bardzo dobry

6 - celujący

b. Aby uzyskać ocenę minimum mierną manewr musi być wykonany skutecznie i bezpiecznie.

c. O tym czy manewr był lub jest bezpieczny decyduje komisja egzaminacyjna. Jeśli KE uzna, że wykonanie manewru zagraża bezpieczeństwu załogi lub jachtu, winna odebrać komendę zdającemu co oznacza dyskwalifikację zdającego.

d. Ocenę niedostateczną z całości egzaminu otrzymują osoby, które otrzymały ocenę niedostateczną z:
- jakiegokolwiek manewru podstawowego
- lub z więcej niż jednego manewru dodatkowego

9.4  Kryteria prawidłowości manewru.

I.  Manewry na żaglach.

    Manewry  te muszą być wykonane przez zdającego przy użyciu żagli, cum i szpringów, bez użycia silnika.

Manewry są prawidłowe jeżeli:

a. -Człowiek za burtą” - manewr ten nie może być przeprowadzony na ograniczonym akwenie:
- podjęcie na pokład człowieka nastąpiło w czasie nie dłuższym niż 5 minut
- ogłoszono alarm -człowiek za burtą” i wyznaczono obserwatora
- wyrzucono do człowieka za burtą koło ratunkowe lub inny środek ratunkowy w odległości nie większej niż 20m
- podjęto człowieka z zawietrznej burty na kursie ostrego bejdewindu przy szybkości nie przekraczającej 1 węzła

b. Dojście do nabrzeża:
- jacht stanął w określonym przez KE miejscu i w określony przez nią sposób (właściwą burtą lub dziobem)

c. Odejście od nabrzeża:
- jacht odszedł od nabrzeża w kierunku wskazanym przez KE i uzyskał prędkość manewrową  idąc pod żaglami

d. Dojście do boi:
- jacht stanął w linii wiatru w odległości skutecznego zasięgu ręki lub bosaka, a boja znajdowała się przed dziobem lub do wysokości want

e. Odejście od boi:
- jacht po postawieniu żagli i oddaniu cum położył się na określonym przez KE halsie

f. Praca cumami:
- obrócono, zacumowano lub przesunięto jacht za pomocą cum i odbijaczy, przy czym cumami pracowano  tylko z pokładu

g. Stanięcie na kotwicy:
- zmierzono głębokość w miejscu kotwiczenia

- przygotowano dostateczną długość łańcucha lub liny kotwicznej
- rzucono kotwicę przy nieznacznym posuwaniu się jednostki do przodu przy jednoczesnej cyrkulacji, lub po całkowitym wytraceniu szybkości i rozpoczęciu biegu wstecz
- łańcuch lub linę luzowano w miarę dryfu jednostki

h. Refowanie żagli:
- manewr przeprowadzono w sposób wynikający z istniejących na jachcie urządzeń i z zachowaniem zdolności manewrowej jednostki

i. Stawianie jachtu w dryf:
- ustawienie żagli i steru  przez cały czas pozostawania w dryfie pozostaje bez zmian

  II.  Manewry na silniku:

      Manewry na silniku powinny być wykonane przez zdającego przy  użyciu silnika, cum, szpringów i odbijaczy (pracować powinien silnik a nie załoga)

   Manewry są prawidłowe jeżeli:

a. Odejście od nabrzeża:

- jacht odszedł od nabrzeża i położył się na wskazany przez KE kurs

b. Dojście do nabrzeża:
- jacht stanął w określonym przez KE miejscu i we wskazany przez KE sposób

c. Zacieśnianie cyrkulacji:
- promień cyrkulacji zmniejszył się o połowę w stosunku do promienia cyrkulacji bez zacieśniania

9.5.  Uwagi końcowe

a. Czas, droga i liczba zwrotów mogą być co najwyżej dwukrotnie większe od uznanych przez KE za niezbędne.

b. Czas trwania egzaminu:  - nie dłużej niż jedna godzina.

c. Na życzenie zdającego KE winna mu umożliwić zapoznanie z właściwościami jachtu w czasie kilkunastu minut.

d. Po zakończeniu egzaminu KE winna omówić wyniki (szczególnie w wypadku ocen niedostatecznych).

e. Zaleca się KE prowadzenie nakresu przebytej  drogi podczas manewrów.
 
 

10. Samodzielnie prowadzony rejs

     .  W czasie trwania egzaminu kandydat musi się wykazać samodzielnie prowadzonym rejsem min. 200 godzin żeglugi. Przewodniczący zespołu CKE może uznać rejs odbyty w czasie zdobywania stażu na stopień j.s.m. Karta rejsu lub oświadczenie własne musi zawierać adnotację, że rejs przebiegał planowo i bez awarii.

III  Organizacja egzaminu

1. Całość egzaminu obejmuje:
- Samodzielnie prowadzony rejs
- egzamin manewrowy
- egzamin teoretyczny
- egzamin końcowy

2. Kandydat może zdawać manewrowanie jachtem i teorię przed różnymi zespołami egzaminacyjnymi w dowolnej kolejności.

3. Egzamin teoretyczny obejmuje:
- egzamin pisemny z przepisów
- egzamin z pracy na mapie
- ustne egzaminy cząstkowe z wszystkich przedmiotów teoretycznych będących w programie  jachtowego .sternika morskiego

4. Kandydat musi spełnić wszystkie warunki dopuszczenia do egzaminu na czas egzaminu końcowego.

5.  Egzamin końcowy jest egzaminem ustnym z całości programu zdawanym przed komisją.

I.  Interpretacja warunków dopuszczenia.

1.  Staż na patent kapitana jachtowego powinien obejmować łącznie 1000 godzin a w tym:
- co najmniej 400 godzin w rejsach morskich prowadzonych samodzielnie
- co najmniej 300 godzin w rejsach na jachtach o powierzchni ożaglowania większej niż 80m2, a w tym co najmniej 100 godzin na jachtach dłuższych niż 21m.

2.  Staż musi być udokumentowany oświadczeniami własnymi z rejsów prowadzonych samodzielnie oraz pozytywnymi opiniami z rejsów z rejsów w których kandydat pełnił funkcję członka załogi.

Za opinię pozytywną uważa się taką w której stwierdza się że kandydat wywiązywał się co najmniej dostatecznie z obowiązków członka załogi oraz posiada co najmniej dostateczną odporność na trudne warunki morskie. Ostatnia z opinii winna zawierać stwierdzenie że kandydat nadaje się do pełnienia funkcji kapitana jachtowego.

3.       Oświadczenie własne powinno zawierać:
-           typ i nazwę jachtu
-           powierzchnię ożaglowania
-           termin rejsu
-           trasę rejsu
-           ilość godzin pływania i przepłyniętych mil
-           skład załogi
-           informację o ewentualnych awariach

4.  Za staż morski uważa się godziny pływania po wodach morza otwartego. Staż pływania z wód wewnętrznych i osłoniętych zalicza się w ilości nie większej niż 30% stażu  obowiązującego na dany patent.

5.  Osoby posiadające uprawnienia do prowadzenia statków i okrętów w żegludze morskiej      mogą uzyskać następujące patenty żeglarskie:
- patent kapitana jachtowego w przypadku posiadania patentu co najmniej sternika jachtowego po zdaniu wyłącznie egzaminu sprawdzającego na patent kapitana jachtowego
- pozostałe osoby winne zdać egzamin sprawdzający na patent jachtowego sternika   morskiego oraz egzamin sprawdzający j.w.
 

II.  Wymagania dotyczące programu szkolenia.

Ponieważ program szkolenia na patent kapitana jachtowego jest taki sam jak program szkolenia na patent jachtowego sternika morskiego, więc i wymagania egzaminacyjne są takie same.

III.  Organizacja egzaminu.

   Egzamin na patent kapitana jachtowego jest w zasadzie weryfikacją poziomu wiedzy zdobytej przez kandydata i sprawdzonej przez KE przy egzaminie na patent jachtowego sternika morskiego. Egzamin powinien obejmować:

1.  Pisemne sprawdzenie wiadomości z następujących przedmiotów:
- przepisy
- nawigacja z locją

2.  Ustny egzamin końcowy przed komisją obejmujący całość programu.